ستادهاى انتخاباتى اصلاح طلبان اين روزها «موج آفرينى»، «تهييج» و «القا» را در دستور كار خود قرار داده اند. اين شيوه تبليغاتى- انتخاباتى كه برپايه جلب و جذب آرا پايه ريزى شده، درصدد است كه با تزريق هيجانات پرحجم، متوالى و پرفشار، جامعه راى دهندگان را به يك «باور» و« تصميم» رهنمون سازد. مرورى بر جنس فعاليت هاى ميدانى اين جريان، شكل گيرى سناريويى را روايت مى كند كه اختلالات تحليلى مخاطب را هدف گرفته است.

محورهاى اين سناريو به اختصار عبارتند از:
۱- اصلاح طلبان مى كوشند تا با خلق يك فضا، زمين بازى را براى مخاطب انتخاب كنند. بر اساس اين الگو كوشش مى شود كه با نمادسازى هايى همچون شال، دستبند و روسرى سبز، به راه افتادن يك «جنبش»، يك «حركت» و يك «اعتراض» درمعرض ديد عموم قرارگيرد.

۲- نكته قابل توجه ديگر در اين سناريو، تلاش براى در«دسترس قرارگرفتن» و« قابل وضوح بودن» اين جريان و نمادهاست. حضور حاملان و عاملان اين نمادها در نقاط مختلف شهر، خودروهاى مزين و مسلح به پرچم هاى سبز، همنشين و قرين با چاپ و توزيع فراوان اقلام تبليغاتى شامل پوستر، بنر و تراكت، در راستاى در معرض ديد بودن و باورپذيرى يك جريان عمومى است.

۳- شگرد ديگر، حضور در فضاى مجازى اعم از سايت ها و وبلاگ ها و نيز برقرارى ارتباطات بينابينى از طريق پيامك براى شبكه سازى است. به اين چارچوب، ارتباطات فردى و چهره به چهره را نيز بايد اضافه كرد.

۴- اين جريان همچنين مى كوشد تا باطرح مباحثى همچون افزايش راى خيره كننده كانديداى خود:

الف- فضاى روانى براى برترى خود را القا كند.

ب- تضعيف روحيه حاميان رقيب را كليد بزند.

۵- موضوع ديگرى كه در اين زمينه با اندكى رصد قابل ارزيابى است، طرح مباحث ساختار شكنانه براى ايجاد فضاى دو قطبى است. بى ترديد شكل گيرى اين فضا، زمينه مناسبى را براى بهره گيرى از تكنيك «مظلوم نمايى» فراهم مى سازد.

۶- طرح امكان تقلب در آرا و خدشه در سلامت انتخابات نيز يكى ديگر از اهداف جريان مزبور است. آنها مى خواهند در صورت شكست در انتخابات، فرد منتخب را با شبهات متعددى مواجه ساخته و شرايط عصيانگرى را براى خود شكل دهند.

با توجه به موارد ذكر شده مى توان گفت مجموع فعاليت تبليغاتى- انتخاباتى اين جريان در محورهاى ذيل محصور مى شود:

- شكل دهى به برداشت هاى مخاطبان از طريق كلام و تصوير.
- دستكارى در ادراكات به صورت مواجهه فرد با مسائل جديد كه بتواند نگرش ها و باورهاى او را تحت تاثير قرار دهد.
- هدايت رفتارهاى خاص براى رسيدن به اهدف از پيش تعيين شده.

در اين ميان اما چند موضوع موفقيت اين سناريو را با چالش هايى جدى مواجه ساخته است. اين چالش ها عبارتند از:

الف- جريان اصلاحات مى كوشد تا ساختار اجتماعى سنتى جامعه را به فضاى اتوپياى غربى خود بخيه بزند، به اميد زمانى كه اين دو با هم جوش خورده و از يك جنس بشوند كه البته چنين چيزى حاصل نشدنى است.

بى شك اگر جزاين بود، اين محصول سال ۸۴ بارمى داد.

ب- موج مورد ادعاى جريان دوم خرداد، شرايط افت را تجربه مى كند چرا كه پيدايى «آگاهى»، « فوريت بيشتر» براى اقدام، «انتخاب» و نيز « قضاوت» عامه كه از شرايط تاثيرپذيرى افكارعمومى است علايمى را مخابره نمى كند.

ج- افكار عمومى هنوز در گيرودار دريافت يك پاسخ به سر مى برد. منابع مالى جريان اصلاحات هنوز مبهم است. آنان از كمك هاى مردمى سخن به ميان مى آورند اما:

۱) اين اقلام تبليغاتى ميلياردى آيا واقعاً ازسوى مردم ساپورت شده است.
۲) اگر اين كمك هاى ميلياردى مردمى باشد آن گاه ادعاى كانديداى آنها نادرست خواهد بود كه مشكلات اقتصادى مردم را به زانو درآورده است. مردمى كه به باور آنها درشرايط بحران اقتصادى به سر مى برند چگونه است كه براى تبليغات ميلياردى به نفع يك كانديدا خم به ابرو نمى آورند. البته شايد منظور از مردم، اسپانسرهايى است كه از جيب مردم هزينه مى كنند!

د- جريان مزبور سعى دارد به نام گفتمان، مخاطبان را اسير گفته هاى خود كند. در باور آنها جامعه راى دهنده نمى انديشد، نمى گويد، نمى بيند، قضاوت نمى كند و حكم نمى راند مگر با انديشه و زبان و چشم و حكم حاملان گفتمان كانديداى آنان.

اين اما همه ماجرا نيست. قسمت عمده عمليات روانى ق€… ذهنى جبهه اصلاحات حول و محور آرايى است كه آنها از انباشت آن در سبد خود سخن به ميان مى آورند. تاكيد اين جريان مبنى بر پيروزى در دور اول انتخابات ازيك «خط كشى» انحرافى پرده بر مى دارد كه جاى بحث كاملاً دقيقى دارد. برپايه آمار رسمى اى كه اعلام شده ۴۶ ميليون و ۲۰۰ هزارنفر در اين دوره از انتخابات واجد شرايط راى هستند كه آناليز جامعه راى دهندگان آن عبارت خواهند بود از:

- جامعه روستايى ۱۵ ميليون و ۳۰۰ هزارنفر معادل ۳۳درصد از واجدين شرايط
- شهرهاى كوچك ۱۹ ميليون و ۶۰۰ هزارنفر معادل ۲‎/۴۲درصد
- شهرهاى بزرگ ۱۱ميليون و ۲۶۰ هزارنفر معادل ۲۴ درصد

حال اگر ميزان مشاركت در دهمين دوره انتخابات رياست جمهورى ۶۰ درصد لحاظ شود، شركت ۲۷ ميليون و ۷۰۰ هزار نفر در انتخابات ثبت خواهد شد كه جامعه روستايى با ۹ ميليون راى، شهرهاى كوچك با ۱۱ميليون و ۸۰۰ هزارنفر و شهرهاى بزرگ با ۶ ميليون و ۷۰۰ هزارنفر در انتخابات شركت خواهند كرد.
با توجه به آمار ارائه شده عملاً مى توان گفت كه:

- درشهرهاى بزرگ با توجه به راى سنتى اصولگرايان كه كف حداقلى آن ۳۰ درصد است با احتساب رويش ها مى توان سبد راى حداقل ۴۰ تا ۵۰ درصدى را براى كانديداى اصولگرا متصور شد.

- درشهرهاى كوچك و روستا ها نيز با توجه به اذعان گروه هاى دوم خردادى مبنى بر فعاليت هاى دولت نهم در اين بخش ها مى توان حداقل آرايى بين ۵۰ تا ۷۰ درصد را براى كانديداى اصولگرا انتظار كشيد.

بر اين اساس مى توان تاكيد كرد كه در شرايط كنونى هيجانات ايجاد شده از سوى جريان اصلاح طلب براى غالب نمايى خود در فضاى انتخابات، بيش از هرچيز ديگرى براى خدشه در نتايج واقعى انتخابات است. آنها علاوه بر ابهام افكنى در فضاى ذهنى مردم، درصدد هستند تا نتايج واقعى انتخابات را از هم اكنون مخدوش جلوه دهند. اقدامى كه در انتخابات رياست جمهورى سال ۸۴ نيز اتفاق افتاد و جريان رقيب اصولگرا ضمن ساماندهى يك تبليغات ميدانى پرحجم، درصدد بود تا اين انتخابات حجيم را به واقعيت افكارعمومى تعميم داده وسپس اين گونه نتيجه گيرى كند كه پيروز ميدان انتخابات كانديداى با حجم بالاى تبليغات است. اين جريان پيشاپيش از پيروزى در انتخابات سخن به ميان مى آورد و حتى برخى گروه هاى وابسته به آن از وزارت كشور وقت درخواست مجوز براى برگزارى جشن پيروزى در فرداى برگزارى انتخابات كرده بودند!

اين شگرد، در انتخابات سال ۸۸ نيز دقيقاً در حال اجراست اما حقيقت امر اين است تبليغات حجيم و ابهام آفرين و جنجال هاى تبليغاتى به هيچ وجه نمى تواند تصوير درستى از افكار عمومى به دست دهد و اگر اين شاخص مى توانست معيار مناسبى براى گزينش مسؤولان منتخب باشد، اصولاً چه نيازى به راى گيرى آن هم به صورت مخفى بود!

«ميزان راى ملت است»، نه تبليغات گسترده ستادها. هركانديدايى كه بتواند فراتر از تبليغات آراى اكثريت ملت را به خود اختصاص دهد، برگزيده نهايى آزمون ملى ۲۲ خرداد است و تا قبل از آن، ابهام آفرينى درباره نتيجه آرا چيزى جز عمليات روانى نيست.